U bent hier: Home / Nieuws / Nieuws / De milieuzorg in de Algemene Verordening Gegevensbescherming

De milieuzorg in de Algemene Verordening Gegevensbescherming

Illustration de l'actualité - cliquer pour agrandir

Werkt de AVG belemmerend?

Velen zullen dat beamen.

Je DPO zal dat tegenspreken en je vertellen dat de AVG zelfs een motor vormt voor innovatieve creatie.
Wel is een onderscheid nodig tussen de dagelijkse operationele doelstellingen, waarbij het er doorgaans op aankomt zeer kort op de bal te spelen, en de verwezenlijking van maatschappelijke belangen die betrekking hebben op verschillende jaren. Het is zaak die twee met elkaar te verzoenen.

De AVG is niet alleen een wettekst, maar ook een context

De AVG is niet zomaar plots uit de lucht komen vallen. Ze stoelt op:

  • Een eerste richtlijn over deze materie uit 1995 (België had deze zeer getrouw omgezet - de Privacywet, die nu is opgeheven door middel van de Kaderwet van 30 juli 2018).
  • Een Europees Handvest van de grondrechten (zie de artikelen 7 en 8). Artikel 22 van de Belgische Grondwet bevat echter hetzelfde beginsel: "Ieder heeft recht op eerbiediging van zijn privé-leven en zijn gezinsleven, behoudens in de gevallen en onder de voorwaarden door de wet bepaald. De wet, het decreet of de in artikel 134 bedoelde regel waarborgen de bescherming van dat recht." En in 1830 waren er nochtans geen computers.
  • Het Westers democratisch denken over transparantie als basis voor goed bestuur in zowel de privé- als de overheidssector (vgl. art. 41 van het Europees Handvest).
  • Een Europese economische benadering van het vrije verkeer van goederen en diensten. Het vrije verkeer heeft ook gevolgen voor persoonsgegevens, zoals blijkt uit de titel van Verordening 2016/679.

De AVG is een gemeenschappelijke en geconsolideerde visie van verschillende landen op privacy en de bescherming van de verwerkte persoonsgegevens. De AVG bevat een aantal nieuwe elementen en brengt een aantal verplichtingen met zich.
De bestaansreden en het nut van dit instrument moeten worden gezien in het bredere plaatje van een wereld waarin "data" worden beschouwd als het nieuwe goud dat onmisbaar is om efficiëntie, een objectieve besluitvorming en een eerlijke behandeling te garanderen.

Een slechte naam, maar waarom?

Naast de AVG is er nog een reeks wetteksten die dezelfde verplichtingen inzake transparantie, respect voor de gebruikers en verplichtingen voor de eigenaar van de ingezette diensten (IT, communicatie) opleggen. Denk maar aan:

  • De verschillende teksten die consumenten beschermen (bijv. de Richtlijn betreffende oneerlijke handelspraktijken van ondernemingen jegens consumenten).
  • De e-Privacyrichtlijn van 2012 (wordt binnenkort een verordening).
  • De nieuwe telecomrichtlijn ("EECC"), die op 20 december 2018 in werking is getreden (onlangs omgezet in Belgisch recht op 21 december 2021), herinnert aan de verplichtingen inzake consumentenbescherming in de telecomsector.

Waarom dan al dat tandengeknars als de naam AVG valt?

Daar zijn enkele verklaringen voor:

  • De AVG vereist dat men zijn gegevensverwerkingshandelingen vooraf verantwoordt, terwijl daarover tot dan toe volledige vrijheid was.
  • Omwille van het gegevensminimaliseringsprincipe, zowel met betrekking tot de verwerkte persoonsgegevens als tot de bewaartermijn van die gegevens, of op grond van het recht om te worden vergeten, druist de richtlijn in zekere zin in tegen de grondstroom van een cultuur waarin "geheugen", archieven en sporen van alles wat we doen een centrale rol spelen.
  • De AVG is ingewikkeld omdat er geen groot standaardrecept is om je verplichtingen uit te voeren, de verordening wordt heel vaak geval per geval toegepast.
  • De relatie met de betrokkenen is niet alleen economisch. Andere waarden zijn onder meer de eerbiediging van de fundamentele rechten en vrijheden, zoals het recht op vrije meningsuiting. Deze ethische dimensie staat vaak haaks op andere economische en politieke noden en op de factor tijd.

En toch een troef

Naast de rechten die aan betrokkenen worden toegekend en de verplichtingen die aan verwerkingsverantwoordelijken worden opgelegd, biedt de AVG nog andere voordelen.
Aan de verwerking van gegevens zijn zowel economische als milieukosten verbonden.

Het Franse Laboratoire d'Innovation Numérique (het Laboratorium voor digitale innovatie - LINC) van de CNIL haalt de volgende cijfers aan:"53% van het digitale energieverbruik is te wijten aan gegevensopslag". Le Monde meldt dat twee zoekopdrachten op de Google-zoekmachine qua koolstofverbruik gelijk staan met twee koppen thee uit een waterkoker. "Data hebben een fysieke infrastructuur nodig om te worden opgeslagen, verplaatst en geïnterpreteerd. Infrastructuur waarvoor hulpbronnen uit onze geosfeer moeten worden verbruikt, zoals water, olie, elektriciteit, mineralen." (RTBF - "L'ère des données")

De AVG legt een aantal belangrijke en inspirerende rechtsbeginselen vast:

  • Gegevensminimalisering - Alleen die gegevens verwerken die nodig zijn voor de vastgestelde doeleinden (gedurende de gehele levenscyclus) en gedurende een bepaalde bewaartermijn.
  • Beveiliging van persoonsgegevens - De gegevensdiefstal en tegelijkertijd ook het kopiëren - of zelfs de verrijking - van gegevens tegengaan.
  • Privacy by design - Ervoor zorgen dat privacy en databescherming worden gewaarborgd en ingebouwd vanaf het ontwerp (van een site, een programma of een databank). Een concept dat onduidelijk kan lijken maar toch praktisch is. ENISA heeft een dossier/handleiding ter beschikking gesteld waarin wordt beschreven hoe dit concept kan worden uitgevoerd.

Deze beginselen kunnen ook bijdragen tot digitale soberheid.

De eerste twee beginselen spreken voor zich. We navigeren door volumekwesties. Het derde principe daarentegen vereist een uitbreiding van de eenvoudige AVG-definitie van privacy-by-design, die oplegt om proactief in plaats van reactief om te gaan met de bescherming van persoonsgegevens en dus van de persoonlijke levenssfeer, zodat het ook rond de soberheid een bijkomend ontologisch gedrag omvat, de sobriety-by-design.

Bijvoorbeeld:

  • Bij het ontwerpen van een formulier moeten alleen de noodzakelijke en essentiële velden erin worden opgenomen.
  • Als er geen behoefte is aan een analyse van het bezoekersverkeer op de website of app, is het niet nodig om tools zoals Google Analytics te installeren.
  • Er moet een beleid en een automatisering worden ontwikkeld voor de bewaring van gegevens die in de cloud of op lokale servers zijn opgeslagen.
  • Overbodige gegevensverwerking door uitgevers van oplossingen zal in kaart worden gebracht en gedeactiveerd.

Ter afsluiting

Er is geen reden om te geloven dat de AVG werd ontworpen om onze planeet te redden. Nergens in de tekst van de AVG valt een dergelijke beschouwing te lezen. Toch kunnen sommige maatregelen worden gelezen, geïnterpreteerd en hergebruikt met die ecologische doeleinden voor ogen.
Het is zeker zo dat de AVG een strikte en doorgedreven discipline oplegt rond het beheer van persoonsgegevens. Maar misschien zal de AVG meer ingang vinden als ze - zonder een mirakeloplossing na te streven – een aanvullende doelstelling krijgt die mikt op de overleving van de mensheid? De milieuzorg in de AVG is een goede zaak. De AVG draagt ook bij tot het eco-ontwerp van onze informatiesystemen.

gearchiveerd onder: Categories: